Réamhrá
Bíonn ról tábhachtach ag an úsáid a bhaintear as íomhánna i gcuid mhaith gnéithe den obair a dhéantar le leanaí agus daoine óga. Is féidir íomhánna i go leor formáidí a úsáid chun gníomhaíochtaí agus eispéiris a thaifeadadh, a dhoiciméadú, a léiriú, a chothú agus a cheiliúradh. Mar gheall ar theicneolaíocht atá ag fáil níos inrochtana agus níos éagsúla i gcónaí tá níos mó íomhánna á dtaifeadadh, á roinnt, á scaipeadh agus á bhfógairt go forleathan anois ná mar a bhí riamh cheana agus níl aon amhras faoi ach go leanfaidh an cleachtas sin agus go ndéanfar é a fhorbairt níos mó.
Tá imní ag méadú freisin faoi mhí-úsáid íomhánna agus is mar gheall air sin go bhfuil na treoirlínte ar dhea-chleachtas deartha chun cuidiú le heagraíochtaí, ealaíontóirí agus cleachtóirí úsáid a bhaint as íomhánna ar bhealaí a thugann ómós don phríobháideachas agus nach gcuireann leanaí agus daoine óga i mbaol gan gá.
An comhthéacs dlíthiúil
Níl aon chosc dlíthiúil ar aon duine grianghraif a thógáil ná ábhar físe a thaifeadadh le leanaí agus daoine óga. Ach tá grianghraif agus íomhánna físe rangaithe mar shonraí pearsanta faoi théarmaí na nAchtanna um Chosaint Sonraí 1998/2003 agus tá sé de cheart ag daoine fios a bheith acu ar na taifid atá ann agus ba chóir taifid den sórt sin a choinneáil slán sábháilte.
Tá ceart chun príobháideachais ag leanaí agus daoine óga, ach an oiread le daoine fásta agus mar sin ba chóir toiliú a iarraidh maidir le sonraí pearsanta a úsáid, lena n-áirítear íomhánna. I gcás leanaí (suas go dtí 18 mbliana d'aois) ba chóir toiliú tuismitheora a iarraidh agus eolas a thabhairt ar conas a úsáidfear na híomhánna agus cén úsáid a bhainfear astu.
Breathnaítear ar freisin mar dhea-chleachtas ó thaobh cúrsaí cosanta leanaí a chinntiú go nglactar bearta chun leanaí agus daoine óga a chosaint ó mhí-úsáid íomhánna agus nach gcuirfí eolas pearsanta mar aitheantas agus áit chónaithe ar fáil go poiblí gan fios a bheith acu air agus a dtoiliú feasach a bheith faighte.
Treoirlínte Dea-Chleachtais
Treoirlínte d'íomhánna a thógann leanaí agus daoine óga
I gcúinsí ina dtógann leanaí nó daoine óga grianghraif nó gearrthóga físe de leanaí nó daoine óga eile, dá n-úsáid féin, ba chóir bunrialacha den chineál céanna a chomhaontú.
- Níor chóir íomhánna a thógáil ach amháin más eol do na rannpháirtithe é agus má tá siad toilteanach go dtógfaí iad.
- Níor chóir aon íomhá a thógáil a d'fhéadfadh náire ná anacair a tharraingt ar an duine.
- Tá dualgas cúraim ar fhoireann maoirseachta dúshlán a thabhairt d'aon iompar míchuí.
Tá an Chomhairle Ealaíon ag obair i gcomhar le healaíontóirí agus le heagraíochtaí ealaíon chun treoirlínte dea-chleachtais a fhorbairt i gcuid mhaith sféar. Déanfar athbhreithniú ar na treoirlínte sin agus tabharfar chun dáta iad de réir mar is gá.
Is féidir foirm toilithe shamplach do thuismitheoirí gur féidir le heagraíochtaí a chur in oiriúint dá gclár sainiúil féin a fháil sa rannóg acmhainní ag bun an leathanaigh seo.